سرمقاله شماره ۳۶۱ – توسعه مترو، بسترساز عدالت اجتماعی

دکتر محمد منتظری

مدیر دفتر هماهنگی UITP در ایران

 

قرن بیست­ ویکم باید و البته مطمئنا می‌تواند در زمینه حمل‌ونقل شهری نسبت به قرن بیستم بسیار بهتر عمل کند. اساسا قرن بیستم صرف تشخیص و ترمیم خرابی‌ها و توسعه بیشتر مدل‌ها، تکنولوژی‌ها و روش‌های خدماتی­ ای شد که در قرن ۱۹ ایجاد شده بودند.

توسعه نامنظم، آلودگی و از دست‌رفتن بسیاری از رضایتمندی‌های قدیمی شهری می‌تواند بر اثر استفاده غیرهوشمندانه و نامناسب از اتومبیل باشد که همچنان یک وسیله مردم‌پسند است. حمل‌ونقل عمومی که در زندگی شهری از اهمیت بالایی برخوردار است، در میان انتخاب‌های وسایل نقلیه مورد بی‌مهری قرار گرفته است. اتومبیل به‌عنوان یک وسیله فردی و یا وسیله‌ای خانوادگی، تغییرات شگرفی در چرخه زندگی پدید آورده و به اکثر ما قدرت جابه‌جایی بی‌سابقه‌ای ارایه کرده که معمولا مشتریان و صاحبان خود را راضی می‌کند.

به منظور تضمین کیفیت زندگی و توسعه پایدار شهرها در سراسر جهان، رویکردی یکپارچه نسبت به سیاست­های شهری در زمینه های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی برای شهروندان و کسب و کار ضروری به نظر می­رسد. عملکرد مطلوب و منسجم سیستم حمل و نقل عمومی سنگ بنای چنین سیاست­هایی است.

سوال مهم این است که نسل کنونی و نسل آینده چه تغییراتی را در محیط برای حمل‌ونقل شهری ایجاد خواهند کرد که نه‌ تنها کاربرد، بلکه رضایتمندی بیشتری را نیز جلب کنند؟ مطمئنا ما دقیقا نمی‌دانیم چه روی خواهد داد اما نتیجه قاطع این است که دانش و وسایل کافی در دسترس است و این امکان وجود دارد که بتوان حمل‌ونقل شهری را بسیار بهتر از آنچه که تاکنون دیده شده است ساخت.

برای رویارویی با توسعه روز افزون اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی جامعه و به منظور ایجاد سیستم حمل­ ونقل عمومی یکپارچه، شرکت­ها و وجوه مختلف حمل­ ونقل باید با یکدیگر هماهنگ شده و همراه با کلیه عوامل در یک جهت حرکت کنند. این اقدامات باید در موثرترین سطح با توجه به شرایط محلی در نظر گرفته شوند و بتوانند نواحی مورد نظر را به همراه مناطق مختلف پوشش داده و زمینه ­های سیاسی را مدنظر قرار دهند.

یک سیستم حمل‌ونقل عمومی خوب، توانایی سازماندهی و سازگاری با محیط را در سطح بالایی داراست. این مساله با ابلاغ قانونی عملی نمی‌شود بلکه باید با ایجاد عزم همگانی به کیفیتی مناسب برسد. اتومبیل‌های شخصی به کنار نخواهند رفت زیرا جذابیت‌های وسایل شخصی که باعث دسترسی راحت و آسوده افراد به مقصد مورد نظر در هر شرایطی می‌شوند، غیر قابل انکار است .استفاده عاقلانه و کم‌کردن میزان استفاده از اتومبیل شخصی (در شرایطی که می­دانیم ارایه و گسترش آن آزادی‌های فردی را سلب می‌کند) باید توسعه یابد. این موضوع می‌تواند به‌صورت کاملا موثر انجام شود و ما اکنون می‌دانیم که چگونه آن را انجام دهیم. باید فرصت‌ها را برای انجام بهترین عملکرد توسط خدمات حمل‌ونقل عمومی غنیمت شماریم. آسایش و رفاه اجتماعی ما در گرو این موضوع است.

در چند دهه اخیر مشکلات حمل‌ونقل در کلانشهر تهران به صورت بزرگترین معضل شهری رخ نموده که یکی از عواقب ناگوار آن، پیدایش آلودگی هوا است که خسارت وارده ناشی از آن به اقتصاد ملی بالغ بر میلیاردها ریال است. با توجه به سهم عمده منابع متحرک در آلودگی هوای تهران، توسعه سیستم حمل‌ونقل عمومی به عنوان روش بهینه انتقال مسافر، یک گزینه اجتناب ناپذیر به نظر می­رسد. برای حل معضل ترافیک و تبعات ناشی از آن، حمل‌ونقل عمومی و به­ خصوص ریلی بیشترین کارآیی موثر و مستمر را در برابر انرژی مصرفی نسبت به سایر شقوق حمل‌ونقل ایجاد می­نماید و این در حالی است که کمترین آسیب به محیط زیست وارد می­شود.

مزایای سیستم‌های حمل­ ونقل ریلی درون شهری (مترو) برای شهر تهران عبارتند از سرعت بالا، هزینه جا‌به‌جایی مناسب، صرفه‌جویی در سوخت‌های فسیلی و در نتیجه آلودگی کمتر هوا و امکان دسترسی به خدمات عمومی مانند دانشگاه‌ها، مراکز کار، مراکز تفریح و در نتیجه اجرای عدالت اجتماعی برای کلیه ساکنان شهر.

در انتها لازم به ذکر است که سیستم‌های ریلی درون شهری تهران زمانی می‌توانند به طور موثر مورد استفاده قرار گیرند که با سایر سیستم‌های حمل­ ونقل شهری هماهنگ بوده و یکپارچه شوند و در نتیجه این تعامل است که مزایای گوناگونی برای استفاده کنندگان از بخش حمل­ ونقل عمومی و سایر حوزه‌های مدیریت شهری تهران به ارمغان خواهد آمد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *